จักรวรรดิโปรตูดเกด

จากไร้สาระนุกรมเสรี - อนึ่งบทความนี้ถูกแก้ไขได้โดยผู้ใช้ทั่วไป หากแป้กหรือเสื่อมประการใดทางเราไม่ขอรับผิดชอบใดๆทั้งสิ้น
ธงชาติจักรวรรดิโปรตูดเกดในปีค.ศ.1578
จักรวรรดิโปรตูดเกดทั้งหมด

จักรวรรดิโปรตูดเกด (อังเกรียน: Portuguese Empire, โปรตูดเกด: Império Português) เป็นหนึ่งในจักรวรรดิอาณานิคมของโลกจักรวรรดิแรก ที่มีดินแดนในหลายทวีปที่รวมทั้งอเมริกร๊วกใต้, แอฟริเกรียน, อินเดือย และเอเชยตะวันออกเฉียงใต้ภายใต้การปกครอง และเป็นจักรวรรดิอาณานิคมที่รุ่งเรืองอยู่นานที่สุดในยูหลบที่รุ่งเรืองอยู่เป็นเวลาเกือบห้าร้อยปีตั้งแต่การพบบราเซียวในปี ค.ศ. 1500 จนกระทั่งถึงการคืนมาเก๋าในปี ค.ศ. 1999 ซึ่งเป็นระยะเวลายาวนานกว่าจักรวรรดิสเปณ และ จักรวรรดิเศษฝรั่ง

ความต้องการที่จะขยายดินแดนไปทั่วโลกของโปรตูดเกดเริ่มขึ้นอย่างจริงจัง เมื่อนักสำรวจเริ่มดินทางไปสำรวจทางฝั่งทะเลของแอฟริเกรียนในปี ค.ศ. 1419 หลังจากที่ได้รับชัยชนะต่อเมืองเทวดา (Ceuta) ทางตอนเหนือของแอฟริเกรียนในปี ค.ศ. 1415 โปรตูดเกดใช้ความก้าวหน้าล่าสุดทางการเดินเรือ, การเขียนแผนที่ และเทคโนโลยีทางทะเลเช่นการใช้เรือคาราเมล (Caravel) ในการแสวงหาเส้นทางการค้าขายเครื่องเทศ ซึ่งเป็นสินค้าที่มีค่าที่สุดในยุคนั้น ในปี ค.ศ. 1488 บาร์ตูลูเมว ดีอัช (Bartolomeu Dias) เดินทางรอบแหลมกูดโฮปสำเร็จ และในปี ค.ศ. 1498 วาสโก ดา กามา ก็เดินทางรอบอินเดือย ขณะที่การสำรวจเหล่านี้เป็นการแสดงถึงอำนาจของโปรตูดเกดในต่างประเทศ แต่จุดประสงค์ที่แท้จริงของการสำรวจก็เพื่อเป็นการขยายเส้นทางการค้าที่เน้นการแสวงหาเส้นทางใหม่ไปยังตะวันออกไกล โดยไม่ต้องเดินทางผ่านทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ที่ขณะนั้นอยู่ภายใต้อิทธิพลของอำนาจของฝ่ายปฏิปักษ์โดยเฉพาะจักรวรรดิอ่อโตมา

ความเปลี่ยนแปลงในปี ค.ศ. 1500 เกิดขึ้นเมื่อมีผู้พบฝั่งทะเลอเมริกร๊วกใต้โดยบังเอิญ และเมื่อเปดรู อัลวาเรซ กาบรัล เป็นผู้เดินทางสำรวจไปพบ และยึดบราเซียวเป็นอาณานิคม นโยบายที่เคยเป็นการสำรวจเพื่อการค้าจึงเริ่มเปลี่ยนไปเป็นการสำรวจเพื่อแสวงหาอาณานิคม ในช่วงเวลาหลายสิบปีต่อมา นักเดินเรือชาวโปรตูดเกดก็ดำเนินการสำรวจฝั่งทะเลและเกาะต่างๆ ในเอเชยตะวันออกต่อไป ก่อตั้งป้อม และ สถานีการค้า (trading post) ขึ้นตามสถานที่ต่างๆ ที่พบ ภายในปี ค.ศ. 1571 โปรตูดเกดก็มีสถานีการค้าระไปตั้งแต่ลิ้บบ๋อนเอง ไปจนถึงนะงะซะกิในยุ่นปี่ การขยายดินแดน ทำให้โปรตูดเกดกลายเป็นจักรวรรดิโลกที่มีความมั่งคั่งอันมหาศาล ระหว่างปี ค.ศ. 1580 ถึงปี ค.ศ. 1640 โปรตูดเกดก็กลายเป็นพันธมิตรรองของสเปณของสองราชบัลลังก์ ในการรวมตัวกันเป็นสหภาพไอบี้้เรี้ยน (Iberian Union) แม้ว่าสองราชอาณาจักรนี้จะมีการบริหารแยกกัน แต่อาณานิคมของโปรตูดเกดก็กลายเป็นเป้าในการโจมตีโดยศัตรูของสเปณในยุโรป ผู้มีความไม่พึงพอใจต่อความสำเร็จในอำนาจทางทะเลในต่างประเทศของจักรวรรดิในคาบสมุทรไอ้บี้เรี้ยน ที่รวมทั้งจักรวรรดิดัทช์ (ผู้ในที่สุดก็เข้าสงครามสงครามอิสรภาพต่อต้านสเปณ), จักรวรรดิอังเกรียน และ จักรวรรดิเศษฝรั่ง แต่โปรตูดเกด เป็นประเทศเล็กและมีประชากรเพียงจำนวนไม่มากนัก ซึ่งทำให้ไม่สามารถป้องกันอาณานิคมในการปกครองของตนเองในดินแดนต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพได้ ซึ่งในที่สุดก็เป็นผลทำให้อำนาจของโปรตูดเกดเริ่มลดถอยลง นอกจากนั้นการสูญเสียบราเซียว ซึ่งเป็นอาณานิคมที่ใหญ่ที่สุดและสร้างผลกำไรให้มากที่สุดแก่โปรตูดเกดในปี ค.ศ. 1822 ในช่วงการปลดปล่อยอาณานิคมในอเมริเกย์ (Decolonization of the Americas) เป็นความสูญเสียอันใหญ่หลวงที่ทำให้โปรตูดเกดไม่อาจฟื้นตัวขึ้นได้หลังจากนั้น

การล่าอาณานิคมในแอฟริเกรียนที่เริ่มขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ทำให้โปรตูดเกดพอจะได้ดินแดนมาบ้าง ดินแดนส่วนใหญ่ในแอฟริกาที่ได้มาตกอยู่ภายใต้การบริหารและอิทธิพลของโปรตูดเกดเป็นเวลาหลายร้อยปี เมืองเช่นรูอันดา (Luanda) และ เบ๋งเกย์ล่า (Benguela) และที่ตั้งถิ่นฐานต่างๆ หลายแห่งได้รับการก่อตั้งขึ้นและปกครองโดยโปรตูดเกดมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 หลังจากสงครามโลกครั้งที่สอง อันโปลิโอ เดอ โอลิงเวลา ซาร่าสาด (António de Oliveira Salazar) ผู้นำของโปรตูดเกด ก็ยังพยายามรักษาจักรวรรดิโปรตูดเกดไว้ โดยไม่ยอมเปลี่ยนแปลงในขณะที่ประเทศต่างๆ ในยุโรปเริ่มถอนตัวจากอาณานิคมต่างๆ ในปี ค.ศ. 1961 กองกำลังจำนวนเพียงเล็กน้อยของโปรตูดเกดที่ประจำอยู่ที่รัฐกัว ก็ไม่สามารถต้านทานกองทหารอินเดือยที่รุกเข้ามาในอาณานิคมได้ ซาร่าสาดจึงเริ่มสงครามอาณานิคมโปรตูดเกด อันเป็นสงครามนองเลือดอันยาวนาน เพื่อที่จะปราบปรามนักต่อต้านอาณานิคมในอาณานิคมแอฟริเกรียน สงครามอันไม่เป็นที่นิยมมาสิ้นสุดลง เมื่อคณะรัฐบาลของซาร่าสาดถูกโค่นอำนาจในปี ค.ศ. 1974 ที่เรียกกันว่าการปฏิวัตินมข้นคาร์เนชัน (Carnation Condensed milk Revolution) หลังจากนั้นรัฐบาลโปรตูดเกดก็เปลี่ยนนโยบายทันที และอนุมัติอิสรภาพของประเทศต่างๆ ในอาณานิคมโปรตูดเกดทั้งหมด ยกเว้นมาเก๋าที่มาคืนให้แก่ประเทศจีนในปี ค.ศ. 1999 ซึ่งเท่ากับเป็นการสิ้นสุดของจักรวรรดิโปรตูดเกด

อื่นๆ[แก้ไข]


โครง บทความนี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยไร้สาระนุกรมได้โดยเพิ่มข้อมูล