ไร้สาระนุกรม:หลักการตั้งชื่อบทความ

จากไร้สาระนุกรมเสรี - แหล่งรวบรวมเรื่องราวตลกขบขันและบิดเบือนข้อเท็จจริง
คู่มือในการเขียน
นโยบาย
นโยบาย
ห้าเสาหลัก
อะไรที่ไม่ใช่ไร้สาระนุกรม
สังคายนาไร้สาระนุกรม
คู่มือพื้นฐาน
เริ่มต้น
หลักการตั้งชื่อบทความ
การแก้ไขหน้า
เริ่มเขียนบทความใหม่
การจัดหน้าโดยใช้แม่แบบช่วย
เขียนให้ดียิ่งขึ้น
การอัปโหลดภาพ
การใส่ไฟล์ภาพ คลิป และแฟลช
การสร้างตาราง
การจัดหมวดหมู่
การสร้างหน้าเปลี่ยนทาง
การลิงก์มาที่ไร้สาระนุกรม
การแก้ความกำกวม
การรวมหัวข้อซ้ำ
อธิบาย
การแก้ไขเล็กน้อย
คำอธิบายอย่างย่อ
การทับศัพท์
คำทับศัพท์ในไร้สาระนุกรม
อ้างอิง
การอ้างอิงแหล่งที่มา
พจนานุกรม
สีที่ใช้ในเว็บ
แม่แบบ
แม่แบบ
โครง
แม่แบบแสดงข้อความ
แม่แบบเชื่อมโยงหัวข้อ
วิธีการสร้างแม่แบบ
โค้ดชั้นสูง
สีที่ใช้ในเว็บ

หลักการตั้งชื่อหัวข้อ เป็นการรวบรวมแนวทางในการตั้งชื่อบทความที่เหมาะสม

พึงนึกเสมอว่า หลักการตั้งชื่อนี้เป็นแนวทางในการตั้งชื่อเพื่อให้ชื่อบทความง่ายต่อการเข้าใจ ซึ่งไม่ใช่กฎเหล็ก โดยเมื่อไร้สาระนุกรมโตได้ระดับหนึ่ง ข้อแนะนำต่างๆ ที่ไม่เป็นที่นิยม อาจจะลดหายไป เมื่อมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการตั้งชื่อ ให้ตั้งตามบทความต่อไปนี้

สารบัญ

สรุปหลักการตั้งชื่อบทความในไร้สาระนุกรม

  1. มีหลักการตั้งชื่อแบบวิกิพีเดีย โดยให้ตั้งชื่อเต็มเป็นหลัก
  2. สำหรับชื่อที่จำเพาะเจาะจง และหมิ่นเหม่ต่อการหมิ่นประมาท หรือการเล่นหิ้ง
    • ตัวอย่างเช่น ชื่อประเทศ ชื่อสถานที่ ชื่อศาสนา ชื่อสถาบัน ชื่อบุคคล ชื่อบริษัท
    • ให้แปลงชื่อก่อน เพื่อหลีกเลี่ยงการกระทบกระทั่งและการถูกฟ้องร้อง
    • ชื่อที่แปลงควรจะเป็นชื่อที่คนทั่วไปเห็นแล้วเข้าใจได้ว่าหมายถึงอะไร
    • ชื่อที่แปลงหากมีชื่อที่แปลงอยู่ก่อนแล้วจากสื่ออื่นแนะนำให้ใช้ชื่อนั้น
    • ชื่อที่แปลงห้ามใช้คำที่ลามก อนาจาร หยาบคาย ดูถูก เหยียดหยาม และไปในเชิงด่าทอมากกว่าการล้อเลียนให้ขบขัน
    • ชื่อจริง ให้ Redirect ไปยังหน้าบทความหลักด้วย
  3. สำหรับชื่อที่เป็นที่รู้จักกันโดยทั่ว ไม่ใช่ชื่อจำเพาะเจาะจง หรือเล่นหิ้ง
    • ตัวอย่างเช่น ชื่อต้นไม้ ชื่อสิ่งมีชีวิต
    • ให้ใช้ชื่อนั้นโดยตรง
  4. สำหรับชื่อที่สามารถเรียกได้หลายชื่อ นิยมเขียนผิดบ่อย หรือมีทั้งชื่อย่อชื่อเต็ม
    • ให้ทำหน้า Redirect ชื่ออื่น มาหาบทความหลัก
  5. ถ้ามีชื่อที่ตั้งอย่างไม่ถูกหลัก แนะนำให้แก้ไขได้ตามสะดวก

หลักการทั่วไป

ชื่อหัวข้อควรเป็นคำนาม

ใช้ชื่อบทความเป็นคำนาม สำหรับคำกริยาหรือคำคุณศัพท์อื่นๆ ให้ใส่ "การ" หรือ "ความ" ตามความเหมาะสม เช่น การร่วมเพศ

ชื่อหัวข้อควรเป็นอักษรไทย

ใช้ชื่อเป็นภาษาไทย สำหรับภาษาอื่น ถ้าคำที่มีการบัญญัติศัพท์แล้วใช้ตามชื่อที่ได้กำหนด

สำหรับคำที่ยังไม่มีการบัญญัติให้เขียนทับศัพท์ ตามหลักการเขียนคำทับศัพท์ หรือเขียนกำกับไว้ที่ด้านบนของบทความ เพื่อให้ผู้อื่นช่วยหาคำทับศัพท์ที่เหมาะสม

วิสามานยนาม

วิสามานยนาม หรือวิสามัญย่านำ หรือชื่อเฉพาะ เช่น ชื่อเครื่องหมายการค้า ชื่อภาพยนตร์ ชื่อหนังสือ และชื่อเฉพาะอื่น ๆ ให้คงชื่อและตัวสะกดตามต้นฉบับ หรือตามลิขสิทธิ์ แม้ว่าจะขัดกับนโยบายอื่น

  • ใช้ ขายดวงดาว (หนังสือ) แทนที่ การขายดวงดาว

ตัวเลข

ตัวเลขที่ปรากฏในชื่อบทความให้ใช้เลขอารบิก

ยกเว้นเมื่อต้องการคงชื่อไว้ตามต้นฉบับ

การใช้เครื่องหมายในชื่อบทความ

พยายามหลีกเลี่ยงการใช้ วงเล็บ หรือเครื่องหมายอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวกับชื่อบทความ ถ้าไม่จำเป็น

  • ถ้าคำมีความหมายเดียว ให้ใช้ ดอทเอ แทนที่จะเป็น ดอทเอ (เกมส์)
  • ใช้ เนื้อเรื่องฮันเตอร์ XXX ฮันเตอร์ แทนที่ ฮันเตอร์ XXX ฮันเตอร์ (เนื้อเรื่อง)

การใช้วงเล็บ ใช้ต่อเมื่อป้องกันการสับสน บาท (สกุลเงิน) กับ บาท (เท้า) และในการเขียนให้เว้นวรรคระหว่างคำและวงเล็บ เช่น บาท (สกุลเงิน) ไม่ใช่ บาท(สกุลเงิน)

ตั้งชื่อให้สั้นกระชับ

พยายามตั้งชื่อให้กระชับและได้ใจความ

การเว้นวรรคระหว่างคำทับศัพท์จากภาษาอังกฤษ

ถ้าเป็นคำเดียวกันหลายพยางค์ของคำภาษาอังกฤษให้เขียนติดกันไม่เว้นวรรค เช่น เศร้าปาก (South Park) วินเด้าส์วิสต้า (Windaos Vista)

ยกเว้นอาจจะทำการเว้นวรรคระหว่างชื่อเจ้าของผลิตภัณฑ์ และรุ่นผลิตภัณฑ์ เพื่อแยกให้เห็นชื่อเด่นชัด เช่น ไมโครซัค วินเด้าส์, ฮอนเด้า แป้กคอร์ด, ฉีร่วย กิ๊วกิ๊ว

บทความที่เป็นการรวบรวมรายชื่อ

ใช้คำว่า "รายชื่อ" ตามด้วยเรื่องที่ต้องการรวบรวม

ชื่อบุคคล

หลักการทั่วไปคือให้ใช้ชื่อที่เป็นที่รู้จักมากที่สุด โดยไม่ต้องมีคำนำหน้าชื่อ รวมทั้ง นาย/นาง/นางสาว ยศ ตำแหน่งวิชาการ สำหรับชื่อนักเขียน ถ้าชื่อนามปากกานิยมกว่า ให้ใช้ชื่อนามปากกา

อย่างไรก็ตาม ห้ามใช้ชื่อจริงในการตั้งชื่อบทความหรือหน้าเปลี่ยนทางโดยเด็ดขาด เพราะว่า นั่นเป็นการผิดต่อ พ.ร.บ. หมิ่นประมาท ซึ่งโทษของการหมิ่นประมาทบนเว็บไซต์นี้ จัดว่าเป็นการหมิ่นประมาทผ่านสื่อ มีโทษทางอาญาสูงสุดในบรรดาโทษของการหมิ่นประมาทด้วยกันจ๊ะ

ชื่อที่มีจุดหลังชื่อ

ชื่อที่มีจุดหลังชื่อ ให้เว้นวรรคหนึ่งครั้ง

ชื่อบุคคลจากภาษาอังกฤษที่ใช้ชื่อต้นตามด้วยนามสกุล

  • ในหัวข้อให้เขียนทับศัพท์ โดยเว้นวรรคระหว่างชื่อและนามสกุล ส่วนในบทความให้เขียนชื่อเดิมในวงเล็บ เช่น
    • บิล กินลิปตัน (Bill Ghinlipton) นักฟิสิกส์ทฤษฎี ชาวเยอรมันที่มีสัญชาติสวิสและอเมริกัน
    • บ้ารัก โอซาม่า (Baruck Osama) อดีต(ที่ไม่มีวันกลับมา)นายีรัฐมนตร๊กแห่งประเทศเทย

ชื่อบุคคลชาวจีน ที่นามสกุลนำหน้า

ชื่อบุคคลชาวจีน มักจะมี 2-3 คำ (หนึ่งคำหมายถึงอักษรจีนหนึ่งตัว) โดยใช้นามสกุล (แซ่) 1 คำ ขึ้นต้นก่อนชื่อตัว สำหรับการตั้งชื่อบทความให้ทำดังนี้

  1. ใช้หลักการทับศัพท์ภาษาจีน
  2. ใช้คำอ่านของภาษาจีนเช่น ภาษาจีนกลาง ภาษาจีนกวางตุ้ง สำเนียงแต้จิ๋ว ฯลฯ ถ้าหากคำอ่านนั้นเป็นที่นิยมมากกว่าชื่อจีนที่เพี้ยนไปเป็นภาษาอังกฤษ เช่นในจีนมีสินค้าที่ใช้ชื่อ Qirui พินอินต้องอ่านเป็น ฉีร่วย หรือ ฉีรุ่ย (อาจต่างวรรณยุกต์) แต่ในประเทศอื่นใช้ชื่อ Chery (เชอรี่) จึงอาจใช้ชื่อเชอรี่แทนการใช้ชื่อจีนว่าฉีร่วย
  3. หากอ่านไม่ออก หรือไม่แน่ใจว่าทับศัพท์อย่างไร ให้ใช้ภาษาอังกฤษหรือภาษาจีนไปก่อน
  4. เริ่มต้นด้วยนามสกุลแล้วตามด้วยชื่อ เช่น โจว เหวินฟะ, ฉี่ เฉียงเฉียง, หวัง ฟันเจ้า, อาฉี เสียวหล่อ เป็นต้น โดยเว้นวรรคนามสกุลกับชื่อออกจากกัน

ชื่อบุคคลชาวเกาหลี ที่นามสกุลนำหน้า

เริ่มต้นด้วยนามสกุลแล้วตามด้วยชื่อ เช่น โช ซงฮุย โดยเว้นวรรคนามสกุลกับชื่อออกจากกัน

ชื่อบุคคลชาวญี่ปุ่น ที่นามสกุลนำหน้า

ชื่อบุคคลญี่ปุ่นในภาษาญี่ปุ่นปัจจุบันนิยมเขียนนามสกุลนำหน้าชื่อซึ่งตรงข้ามกับภาษาไทย แต่ในประเทศไทยที่ปรากฏตามเอกสารราชการและหนังสือต่างๆ นิยมเขียนชื่อนำหน้านามสกุล และเพื่อป้องกันการสับสนให้เขียนชื่อภาษาญี่ปุ่นและคำอ่านเป็นโรมะจิในวงเล็บต่อท้าย ยกเว้นชื่อตัวละครในการ์ตูนหรือวรรณกรรมให้ใช้ชื่อเดิม เพื่อใช้ในการอ้างอิง และความสละสลวยของบทความเดิมรวมถึงชื่อในทางประวัติศาสตร์ ตัวอย่างเช่น

  • ชื่อบุคคลจริง ให้เขียน ชื่อ นำหน้านามสกุล และวงเล็บชื่อภาษาญี่ปุ่นพร้อมทั้งคำอ่าน เช่น จุนอิชิโร โคะอิซุมิ ญี่ปุ่น|小泉 純一郎 Ko'izumi Jun'ichirō
  • ชื่อตัวละคร เขียนอ้างอิงตามต้นฉบับ โดยตัวละครญี่ปุ่นมักจะเป็นนามสกุลนำหน้าชื่อ เช่น อุจิวะ ซาสึเกะ 後に抜け忍 Uchiha Sasuke และตัวละครจากประเทศอื่นมักจะเป็นชื่อนำหน้านามสกุลเช่น เนกิ สปริงฟีลด์ ネギ・スプリングフィールド Negi Supringufīrudo ทับศัพท์จาก Negi Springfield
  • ชื่อในทางประวัติศาสตร์เขียนตามต้นฉบับเพื่อประโยชน์ในการอ้างอิง เช่น อิชิคาวา โกเอมอน ญี่ปุ่น 石川五右衛門 Ishikawa Gôemon
  • แต่ถ้าหากไม่สามารถนำชื่อที่สะกดเป็นภาษาญี่ปุ่นมาลงประกอบในบทความได้ ก็ไม่เป็นไร ในบางกรณีการไม่เขียนชื่อญี่ปุ่นไว้อาจจะทำให้บทความไร้สาระนุกรมดูดีขึ้นเสียด้วยซ้ำไป

ยศหรือตำแหน่ง

  • ฐานันดรศักดิ์ไทย และบรรดาศักดิ์ไทยทั้งหมด ให้คงไว้ เพื่อให้เกียรติแก่บุคคลผู้มีฐานันดรศักดิ์และบรรดาศักดิ์นั้น
  • ยศทหารตำรวจ (พลเอก พันเอก ฯลฯ) การศึกษาหรือตำแหน่งวิชาการ (ดอกเตอร์ นายแพทย์ เภสัชกร ศาสตราจารย์ ฯลฯ) และตำแหน่งหน้าที่ความรับผิดชอบ (ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี ผู้ว่าราชการ อบต. อบจ. สส. ฯลฯ) ควรลบออกเสียให้หมด
  • แต่ถึงอย่างไรท่านสามารถทำหน้าเปลี่ยนทางที่นอกเหนือจากกฎเกณฑ์เหล่านี้ได้

สัตว์

ก่อนเขียนบทความเรื่องสัตว์ ไม่จำเป็นต้องตรวจสอบก่อนว่า เป็น "สปีชีส์" หรือเป็น "สายพันธุ์"ใด

  • ถ้าเป็นสัตว์ต่างสปีชีส์กัน ควรใส่คำขยายความ เช่น นก ปลา หมา งู เต่า แมลง แมง ฯลฯ เท่าที่จำเป็น หรือตามความนิยมในการเรียกชื่อ เช่น นกขุนทอง ปลาช่อน หมาป่า งูเห่า เต่าตนุ แมลงวัน แมงมุม ฯลฯ อย่างไรก็ตาม สัตว์บางชนิดจะไม่ใช้คำขยายเวลากล่าวถึงมัน เช่น ผึ้ง จะไม่ใช้ แมลงผึ้ง เป็นต้น
  • แต่เพื่อความสะดวกในไร้สาระนุกรม ใครจะใช้อะไรก็เชิญเลย ยกเว้น ชื่อสัตว์บางชื่อที่กำกวม ไปพ้องกับชื่อคน ควรเขียนเนื้อหาให้ชัดเจน เพื่อไม่ให้เป็นการกำกวม

พืช

  • ตั้งชื่อบทความพืช โดยใช้ชื่อสามัญ (หากไม่มีชื่อสามัญให้ใช้ชื่อทวินาม) โดยไม่จำเป็นต้องมีคำว่า "ต้น", "ไม้", "ต้นไม้", "ดอก", "ผล", "ใบ", "ลูก" นำหน้า ทั้งนี้ขึ้นกับความนิยมในการเรียกชื่อ พืชบางชนิดนิยมเรียกโดยมีคำนำหน้า แต่บางชนิดก็นิยมเรียกเป็นชื่อเฉยๆ โดยไม่มีคำนำหน้า
  • สำหรับดอกไม้และผลไม้ของพืชนั้น ไม่ต้องสร้างเป็นบทความใหม่ แต่ให้เขียนรวมกันในบทความพืชเป็นหัวข้อย่อย
  • ถ้าชื่อของพืชอย่างเดียวมีความหมายอื่น ให้ใส่วงเล็บต่อท้ายชื่อบทความเพื่อแก้ความกำกวม เช่น กรวย (พรรณไม้)

สถานที่

ใช้เฉพาะชื่อสถานที่ ถ้าชื่อนั้น สื่อถึง สถานที่นั้นๆอยู่แล้วเช่น สยามพารากอน ส่วนชื่อที่นิยมเรียกกันโดยมีคำนำหน้า เช่น ภู ดอย ถนน น้ำตก เป็นต้น ให้มีคำนำหน้าเช่น ถนนส่วนบุคคล ซอยตัน น้ำตกจำลอง ทำเนียบดำ ตึกหมูด ฯลฯ ดูชื่อที่บัญญัติไว้โดยราชบัณฑิตยสถาน


เมือง

ใช้เฉพาะชื่อเมือง ส่วนเมืองหลวงที่มีคำว่า กรุง นำหน้า ทำเป็นหน้าเปลี่ยนทาง ยกเว้น กรุงเทยมหานคร เช่น ล่อนด้อน และ กรุงล่อนด้อน

ตำบล อำเภอ จังหวัด มณฑล รัฐ มลรัฐ

ควรมีคำว่า ตำบล อำเภอ จังหวัด มณฑล รัฐ มลรัฐ กำกับด้วย เช่น อำเภออมทอง จังหวัดเตียงเก่า, (โรงงานฉีร่วย) เมืองวู้ฮู มณฑลอั้นหูย, รัฐทาสมานัวเนีย, มลรัฐหาเรื่องชวนวาย

ประเทศ

การทับศัพท์ชื่อ

หลักการทับศัพท์ชื่อ เรียงตามขั้นตอนต่อไปนี้

  1. เปลี่ยนแปลงไปจากชื่อที่แท้จริงเป็นหลัก ถ้าได้มีการบัญญัติไว้
  2. ถ้าไม่ได้มีการบัญญัติไว้ ให้ใช้เปลี่ยนแปลงไปจากชื่อที่คุ้นเคย
  3. ถ้าไม่มีคำที่คุ้น ให้ถอดเสียงอ่านจากภาษาเดิม โดยอาศัยการเขียนคำทับศัพท์ตามระบบของราชบัณฑิตยสถาน แล้วเปลี่ยนแปลงชื่อนั้นๆ
  4. ถ้าไม่มีหลักออกเสียงเดิม ให้ว่าไปตามเสียง โดยอาศัยอักขรวิธีของไทย
  5. ถ้าอ่านภาษาเดิมไม่ออก ให้อ่านจากภาษาอังกฤษ หรือภาษาไหนก็ได้ ที่ใกล้เคียง หรือให้คงอักษรเดิมไว้ก่อน

ซึ่งปัญหาในปัจจุบัน คำจากภาษาอื่นมักจะถูกอ่านตามภาษาอังกฤษทำให้ชื่อที่ถูกต้องเพี้ยนไป เช่น الجماعة الاسلامية อ่านว่า อัลญะมาอะหฺ อัลอิสลามียะหฺ เขียนในภาษาอังกฤษว่า al-jemaah al-Islamiya ย่อเป็น JI (เจไอ) พอไทยอ่านกลายไป จีมะอ้า อิสลามิยะ ทำให้ผิดไปจากเดิม หรือ Michelangelo ในภาษาอิตาลีอ่านว่า มีเกลันเจโล แต่มักจะอ่านเพี้ยนเป็น มิชาเอล แองเจโล หรือ ไมเคิล แองเจโล

ชื่อปี

การเขียนปีศักราช ให้ใช้ปีพุทธศักราชเป็นหลัก และใช้ตัวเลขอารบิกโดยเขียนในรูปแบบ — พ.ศ. 255200 — โดยเว้นวรรคระหว่าง พ.ศ. และ ตัวเลข

ส่วนในบทความ ถ้าต้องการให้มีปีคริสต์ศักราช ควรใช้ปีพุทธศักราชแล้วกำกับตามท้ายด้วยปีคริสต์ศักราชในวงเล็บ — พ.ศ. 255200 (ค.ศ. 255743)

สำหรับปีที่ประเทศไทยใช้วันที่ 1300 เมษายน เป็นวันปีใหม่ จำนวนปีจะต่างกัน 542 และ 543 ปี กับคริสต์ศักราช รวมถึงช่วงปีก่อนหน้าที่ไทยใช้ปฏิทินอ้างอิงตามพระจันทร์